Giá nhà tăng cao, nguồn cung khan hiếm và chi phí vay mua nhà đắt đỏ đang khiến ngày càng nhiều người Anh phải lựa chọn thuê nhà thay vì sở hữu. Dù Chính phủ đã triển khai nhiều cải cách trong giai đoạn 2025-2026, bài toán nhà ở giá phải chăng vẫn là một trong những thách thức lớn nhất của Vương quốc Anh.
Trong nhiều thập niên, Vương quốc Anh được xem là quốc gia khuyến khích người dân sở hữu nhà ở. Tuy nhiên, xu hướng này đã thay đổi rõ rệt từ đầu thế kỷ XXI khi tỷ lệ sở hữu nhà suy giảm, trong khi thị trường nhà cho thuê, đặc biệt là khu vực cho thuê tư nhân, phát triển mạnh.
Theo nghiên cứu của Viện Brookings, giá nhà tăng nhanh hơn thu nhập, nguồn cung nhà ở mới không đáp ứng nhu cầu và sự thiếu hụt nhà ở xã hội đã khiến ngày càng nhiều người Anh, nhất là giới trẻ, phải lựa chọn thuê nhà thay vì mua.
Khủng hoảng khả năng chi trả và sự trỗi dậy của thị trường cho thuê
Theo nghiên cứu của Christian Hilber và Olivier Schöni, tỷ lệ sở hữu nhà tại Anh từng đạt đỉnh khoảng 70,9% vào năm 2003 nhưng giảm xuống còn 63,9% vào năm 2018. Trong cùng thời gian, thị phần nhà cho thuê tư nhân tăng gần gấp đôi, từ dưới 10% giữa thập niên 1990 lên gần 20%.
Các số liệu mới nhất cho thấy xu hướng này đã chậm lại nhưng chưa đảo chiều hoàn toàn. Theo thống kê của Chính phủ Anh công bố năm 2025, khoảng 65% hộ gia đình tại Anh sở hữu nhà, 19% sống trong khu vực cho thuê tư nhân và 16% thuê nhà xã hội. Xét theo số lượng nhà ở, tính đến tháng 3/2025, Anh có khoảng 25,8 triệu căn nhà, trong đó 16,6 triệu căn thuộc sở hữu của chủ nhà, 5 triệu căn thuộc khu vực cho thuê tư nhân và khoảng 4,2 triệu căn là nhà ở xã hội hoặc nhà ở giá phải chăng.
Mặc dù tỷ lệ sở hữu nhà đã ổn định hơn so với giai đoạn suy giảm mạnh sau năm 2003, việc mua nhà vẫn là thách thức lớn đối với người trẻ. Nhóm tuổi từ 25-34 vẫn là nhóm phụ thuộc nhiều nhất vào thị trường thuê nhà, trong khi giá nhà và chi phí vay thế chấp duy trì ở mức cao.
[Image: ]
Xu hướng sở hữu và thuê nhà tại Anh giai đoạn thế kỷ XX. Nhà ở cho thuê xã hội (đường đỏ) tăng nhanh sau chiến tranh nhưng giảm dần kể từ những năm 1980. (Nguồn: Viện Brookings)
Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến người dân Anh ngày càng khó mua nhà là nguồn cung nhà ở không theo kịp nhu cầu. Hệ thống quy hoạch đất đai nghiêm ngặt, sự phản đối của cộng đồng địa phương đối với các dự án xây dựng mới và cơ chế tài chính khiến chính quyền địa phương thiếu động lực phát triển nhà ở đã làm cho tốc độ xây dựng luôn ở mức thấp.
Nếu như năm 1969 nước Anh xây dựng gần 380.000 căn nhà mới thì nhiều năm gần đây con số này chỉ dao động quanh 180.000 - 200.000 căn mỗi năm. Theo dự báo của Savills công bố năm 2026, số lượng nhà hoàn thành hàng năm tại Anh có thể giảm xuống chỉ còn khoảng 150.000 căn vào năm 2028, thấp hơn rất nhiều so với mục tiêu 300.000 căn/năm mà chính phủ đặt ra. Nguyên nhân bao gồm chi phí xây dựng tăng, thiếu lao động, lãi suất vay cao và số lượng giấy phép xây dựng sụt giảm mạnh.
Nguồn cung hạn chế khiến giá nhà tại Anh, đặc biệt ở London và vùng Đông Nam, luôn thuộc nhóm cao nhất thế giới. Khi giá mua nhà tăng nhanh hơn tiền thuê, nhiều hộ gia đình buộc phải ở lại thị trường thuê lâu hơn. Thị trường cho thuê tư nhân vì thế phát triển mạnh từ cuối thập niên 1990 nhờ các khoản vay "Buy-to-Let" (mua để cho thuê), cho phép nhà đầu tư dễ dàng mua bất động sản để khai thác cho thuê.
Tuy nhiên, chi phí thuê nhà cũng đang tăng rất nhanh. Theo số liệu của Cơ quan Thống kê Quốc gia Anh (ONS), tiền thuê nhà tư nhân tại Anh đã tăng khoảng 9% trong năm 2024-2025, mức tăng cao nhất trong nhiều năm. Riêng London tiếp tục là khu vực có giá thuê đắt đỏ nhất cả nước, tạo áp lực lớn lên các hộ gia đình có thu nhập trung bình và thấp.
Trong khi đó, nhà ở xã hội - vốn là giải pháp dành cho các nhóm thu nhập thấp - lại không đủ đáp ứng nhu cầu. Từ sau chính sách "Right to Buy" (Quyền mua nhà) được triển khai năm 1980 dưới thời Thủ tướng Margaret Thatcher, hàng triệu căn nhà ở xã hội đã được bán cho người thuê nhưng không được xây dựng thay thế với tốc độ tương ứng. Hậu quả là danh sách chờ nhà ở xã hội ngày càng dài, buộc nhiều hộ gia đình phải chuyển sang thuê nhà trên thị trường tư nhân với chi phí cao hơn.
Chính sách bảo vệ người thuê và mở rộng nguồn cung
Sau đại dịch COVID-19, cải cách thị trường thuê nhà trở thành một trong những ưu tiên của Chính phủ Anh. Trong nhiều năm, thị trường cho thuê tư nhân bị chỉ trích vì hợp đồng ngắn hạn, quyền lợi người thuê chưa được bảo đảm và chủ nhà có thể chấm dứt hợp đồng mà không cần nêu lý do.
[Image: ]
Năm 2025, Quốc hội Anh thông qua Đạo luật Quyền của Người thuê nhà (Renters' Rights Act 2025), được đánh giá là cuộc cải cách lớn nhất đối với thị trường cho thuê kể từ cuối những năm 1980. Luật mới từng bước bãi bỏ hình thức trục xuất "không cần lý do", tăng cường quyền của người thuê, đồng thời yêu cầu các chủ nhà phải đáp ứng các tiêu chuẩn cao hơn về chất lượng nhà ở. Khoảng 4,7 triệu hộ gia đình đang thuê nhà tư nhân tại Anh sẽ chịu tác động trực tiếp từ những thay đổi này.
Song song với việc bảo vệ người thuê, Chính phủ Anh cũng tiếp tục thúc đẩy cải cách quy hoạch xây dựng nhằm tăng nguồn cung nhà ở. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhận định việc đạt mục tiêu xây dựng 1,5 triệu căn nhà trong nhiệm kỳ hiện nay vẫn rất khó khăn do các rào cản về tài chính, quy hoạch và năng lực của ngành xây dựng.
Nhìn tổng thể, thị trường nhà ở Anh đang đứng trước nghịch lý: nhu cầu nhà ở tiếp tục tăng trong khi nguồn cung phát triển chậm, khiến cả giá mua và giá thuê đều ở mức cao. Tỷ lệ sở hữu nhà tuy đã ổn định hơn trong vài năm gần đây nhưng vẫn thấp hơn đáng kể so với giai đoạn đầu những năm 2000. Đối với nhiều người trẻ và các hộ thu nhập trung bình, thuê nhà không còn là giải pháp tạm thời mà đã trở thành lựa chọn lâu dài.
Các chuyên gia Viện Brookings cho rằng để giải quyết tận gốc cuộc khủng hoảng nhà ở, Anh cần đồng thời thực hiện nhiều giải pháp: cải cách hệ thống quy hoạch để thúc đẩy xây dựng, tăng đầu tư vào nhà ở xã hội, hỗ trợ nhóm thu nhập thấp tiếp cận nhà ở giá phải chăng và tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý bảo vệ người thuê. Chỉ khi nguồn cung nhà ở được cải thiện đáng kể, áp lực về giá nhà và giá thuê mới có thể giảm bớt, góp phần đưa thị trường nhà ở trở lại trạng thái cân bằng bền vững.
Thiên Ân