Từ vị trí thứ 6 chỉ một năm trước, Brazil đã vươn lên trở thành thị trường nhập khẩu ô tô Trung Quốc lớn nhất thế giới.
Ô tô Trung Quốc 'đổ bộ' Brazil với tốc độ chưa từng có
Brazil đã vượt qua Nga và Bỉ để trở thành quốc gia nhập khẩu ô tô Trung Quốc lớn nhất thế giới trong 5 tháng đầu năm 2026, khi các hãng xe đồng loạt đẩy mạnh xuất hàng trước thời điểm mức thuế nhập khẩu mới có hiệu lực từ tháng 7.
Theo dữ liệu hải quan Trung Quốc, Brazil đã nhập khẩu lượng ô tô trị giá 5,2 tỷ USD trong giai đoạn này, tăng 146,9% so với mức 2,1 tỷ USD cùng kỳ năm ngoái. Một năm trước, Brazil chỉ đứng thứ 6 trong danh sách các thị trường nhập khẩu ô tô Trung Quốc. Trong khi đó, Nga nhập khẩu 5 tỷ USD và Bỉ đạt 3,8 tỷ USD.
Động lực chính của đà tăng đến từ các dòng xe điện và xe hybrid, với tổng giá trị nhập khẩu lên tới 4,5 tỷ USD. Riêng trong hai tháng 4 và 5, kim ngạch đã đạt 2,7 tỷ USD, cho thấy các doanh nghiệp chủ động tích trữ hàng trước khi thuế nhập khẩu tăng, thay vì phản ánh sự gia tăng bền vững của nhu cầu.
[Image: ]
Mẫu xe BYD Dolphin Mini đã trở thành mẫu xe bán lẻ bán chạy nhất tại Brazil trong tháng 2, khi lượng xe nhập khẩu từ Trung Quốc tăng mạnh. (Ảnh: BYD)
Brazil cũng dẫn đầu thế giới về nhập khẩu xe điện và xe hybrid từ Trung Quốc, vượt qua Bỉ và Anh.
Nếu như năm 2021, xe điện và hybrid chỉ chiếm 33% tổng lượng ô tô Brazil nhập khẩu từ Trung Quốc thì đến năm ngoái, tỷ lệ này đã tăng lên 87%, phản ánh sự thay đổi mạnh mẽ trong cơ cấu thương mại giữa hai nước chỉ sau 5 năm.
Theo số liệu của Ban Thư ký Ngoại thương Brazil do Hội đồng Doanh nghiệp Brazil – Trung Quốc tổng hợp, tổng giá trị ô tô Brazil nhập khẩu trong nửa đầu năm đạt 5,35 tỷ USD, cao hơn gấp đôi tổng giá trị xe nhập khẩu từ Pháp.
Trong đó, xe hybrid sạc điện (plug-in hybrid) chiếm hơn một nửa với giá trị 2,79 tỷ USD. Hiện các dòng xe điện hóa đã chiếm khoảng 15% tổng kim ngạch hàng hóa Brazil nhập khẩu từ Trung Quốc.
Làn sóng nhập khẩu ô tô Trung Quốc diễn ra đồng thời với sự thay đổi đáng kể trong chính sách thương mại của Brazil.
Cuối tuần qua, Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã điện đàm, thống nhất thúc đẩy tiến trình đàm phán một hiệp định thương mại giữa Trung Quốc và khối Thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur).
Cuộc điện đàm diễn ra chỉ vài ngày sau khi mức thuế 25% do Tổng thống Mỹ Donald Trump áp lên một số mặt hàng xuất khẩu của Brazil chính thức có hiệu lực. Tiếp đó, Washington còn công bố mức thuế bổ sung 12,5% đối với 60 đối tác thương mại, trong đó có Brazil.
Trong cuộc trao đổi với ông Tập, Tổng thống Lula khẳng định Brazil tiếp tục theo đuổi mục tiêu đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Phái đoàn đàm phán của nước này chỉ đề nghị một số "linh hoạt cần thiết" đối với các lĩnh vực nhạy cảm.
Theo Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, nền kinh tế nước này tăng trưởng 4,3% trong quý II, thấp hơn dự báo và chưa đạt mục tiêu tăng trưởng cả năm 4,5-5%. Trong khi đó, xuất khẩu của Trung Quốc tăng 27% trong tháng 6.
Riêng xuất khẩu ô tô tăng 71,2% trong tháng 6, đạt 1,06 triệu xe. Trong số này, BYD đóng góp khoảng 175.000 xe, tương đương 43% tổng sản lượng của hãng.
Ngành ô tô Brazil đối mặt thách thức
Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Brazil (Anfavea), tổ chức đại diện cho các hãng xe truyền thống, đã dành 18 tháng qua để xây dựng lập luận rằng làn sóng xe Trung Quốc đang tạo ra sức ép lớn đối với ngành công nghiệp ô tô trong nước.
Tháng 1 năm ngoái, dưới thời Chủ tịch Marcio de Lima Leite, Anfavea đã đặt hàng một nghiên cứu về nghi vấn các doanh nghiệp Trung Quốc bán phá giá và kêu gọi Chính phủ Brazil điều tra BYD cùng Great Wall Motors. Cả hai doanh nghiệp đều bác bỏ cáo buộc này.
Hiệp hội cũng ủng hộ việc chấm dứt ưu đãi miễn thuế đối với các bộ linh kiện xe dạng SKD và CKD, cho rằng hình thức lắp ráp đơn giản tạo ra ít việc làm trong chuỗi cung ứng hơn so với hoạt động sản xuất hoàn chỉnh.
Từ đầu tháng 7, thuế nhập khẩu đối với các dòng xe điện hóa đã được nâng lên 35%, từ mức 25-30% trước đó. Đây là bước cuối cùng trong lộ trình tăng thuế được công bố từ năm 2024.
Tuy nhiên, cùng thời điểm, chính phủ cũng tái áp dụng hạn ngạch miễn thuế trị giá 463 triệu USD đối với các bộ linh kiện SKD và CKD, động thái vấp phải sự phản đối của Anfavea.
Chính sách này nằm trong chiến lược rộng hơn nhằm thu hút các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đầu tư sản xuất tại Brazil, kết hợp với các chương trình khuyến khích ưu tiên xe tiết kiệm năng lượng.
Hiện đã có ít nhất 8 thương hiệu ô tô Trung Quốc xây dựng nhà máy hoặc công bố kế hoạch sản xuất tại Brazil, trong khi Trung Quốc hiện sở hữu hơn 100 nhà sản xuất ô tô.
Theo Bright Consulting, giá giao dịch trung bình của một mẫu xe du lịch mới tại Brazil đã giảm 3,5% (sau điều chỉnh lạm phát), xuống còn 152.100 real (29.800 USD) trong tháng 6, so với mức 157.700 real cùng kỳ năm trước. Đây là lần đầu tiên giá xe giảm kể từ khi bắt đầu tăng liên tục từ năm 2020.
Trong khi đó, giá niêm yết chỉ giảm khoảng 1,5%. Chênh lệch này cho thấy các hãng xe truyền thống vẫn giữ nguyên bảng giá nhưng gia tăng các chương trình giảm giá, ưu đãi và khuyến mại nhằm bảo vệ thị phần trước sức ép cạnh tranh từ các thương hiệu Trung Quốc, vốn đã chiếm 16,5% thị phần ô tô Brazil trong tháng 6.
Mẫu xe điện BYD Dolphin Mini, có giá khởi điểm khoảng 21.500 USD, đã trở thành mẫu xe bán chạy nhất trên thị trường bán lẻ Brazil trong tháng 2, vượt qua một mẫu crossover của Volkswagen.
Các dòng xe điện hóa hiện chiếm 18% tổng doanh số ô tô tại Brazil trong tháng 6, cao gấp hơn hai lần so với cùng kỳ năm ngoái.
Trong nửa đầu năm, cán cân thương mại ngành ô tô của Brazil ghi nhận mức thâm hụt 5,32 tỷ USD – sâu nhất kể từ khi nước này bắt đầu thống kê dữ liệu vào năm 1997. Nguyên nhân là xuất khẩu suy yếu do nhu cầu từ Argentina giảm, trong khi kim ngạch nhập khẩu tăng lên 7,79 tỷ USD.
Hiện Trung Quốc chiếm tới 72% tổng lượng ô tô nhập khẩu của Brazil, tăng mạnh so với mức chỉ 5% vào năm 2021. Điều này đặt Chính phủ Brazil trước bài toán khó: vừa tận dụng lợi ích từ những mẫu xe có giá cạnh tranh dành cho người tiêu dùng, vừa phải đối mặt với mức thâm hụt thương mại lớn nhất của ngành ô tô trong gần 3 thập kỷ.
Theo SCMP