Khi nhu cầu vốn cho chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo ngày càng lớn, tài chính phi tập trung (DeFi) đang trở thành xu hướng được nhiều doanh nghiệp quan tâm. Dù sở hữu tiềm năng mở rộng nguồn vốn, tăng tính minh bạch và kết nối nhà đầu tư toàn cầu, DeFi vẫn đối mặt nhiều rào cản pháp lý, công nghệ và quản trị, đòi hỏi một lộ trình phát triển phù hợp.
[Image: ]
Tài chính phi tập trung là xu hướng phù hợp với quá trình chuyển đổi số của nền kinh tế Việt Nam. Ảnh AI minh họa.
DeFi mở thêm cánh cửa huy động vốn cho doanh nghiệp
Tài chính phi tập trung đang tạo ra một cách tiếp cận mới đối với hoạt động huy động vốn trên thế giới. Dựa trên nền tảng blockchain và hợp đồng thông minh, DeFi giúp doanh nghiệp kết nối trực tiếp với nhà đầu tư, giảm sự phụ thuộc vào các tổ chức trung gian, đồng thời gia tăng tính minh bạch trong quản lý dòng tiền. Đây được xem là xu hướng phù hợp với quá trình chuyển đổi số của nền kinh tế Việt Nam.
Việt Nam đang sở hữu nền tảng thuận lợi để phát triển DeFi nhờ tốc độ phổ cập tài sản số thuộc nhóm cao trên thế giới. Báo cáo của Vemanti Group cho thấy đến năm 2025 có khoảng 20,69% dân số, tương đương 20-21 triệu người, sở hữu hoặc sử dụng tài sản kỹ thuật số. Global Crypto Adoption Index 2025 cũng xếp Việt Nam đứng thứ tư thế giới về mức độ chấp nhận tiền điện tử.
Quy mô thị trường tiếp tục mở rộng với tốc độ tích cực. Statista Market Forecast dự báo doanh thu DeFi tại Việt Nam đạt khoảng 403,7 triệu USD trong năm 2025 và tăng lên 416 triệu USD vào năm 2026. Đến năm 2026, số người dùng DeFi có thể đạt 6,08 triệu người, tương đương 5,95% dân số. Những con số này phản ánh nhu cầu ngày càng lớn đối với các sản phẩm tài chính ứng dụng blockchain.
[Image: ]
Thiết kế có sự hỗ trợ từ AI.
Theo TS. Trần Thị Kim Liên, Giảng viên Khoa Tài chính - Ngân hàng (Đại học Công đoàn), sự phát triển của DeFi phản ánh xu hướng đổi mới của thị trường tài chính số. Tuy vậy, doanh nghiệp cần nhìn nhận đây là một công cụ hỗ trợ chiến lược huy động vốn thay vì giải pháp thay thế hoàn toàn các kênh truyền thống. Điều quan trọng là xây dựng năng lực quản trị rủi ro song hành với quá trình ứng dụng công nghệ.
Khảo sát về mức độ triển khai cho thấy mô hình kết hợp giữa tài chính truyền thống và DeFi đang được doanh nghiệp ưu tiên. Mô hình hybrid chiếm khoảng 30%, cao nhất trong các phương thức áp dụng. Tiếp đến là phát hành token và mã hóa tài sản cùng đạt khoảng 25%, cho vay phi tập trung khoảng 20%, staking và khai thác thanh khoản đều ở mức 15%.
Những tỷ lệ này phản ánh xu hướng lựa chọn giải pháp từng bước thay vì chuyển đổi toàn diện. “Nhiều doanh nghiệp vẫn coi DeFi là công cụ bổ sung nhằm mở rộng nguồn vốn, đa dạng hóa nhà đầu tư và tối ưu dòng tiền, đồng thời duy trì sự ổn định từ các kênh tài chính truyền thống. Đây cũng là hướng đi phù hợp trong bối cảnh khung pháp lý còn đang hoàn thiện”, TS. Trần Thị Kim Liên nhận định.
Khung pháp lý quyết định tốc độ phát triển DeFi
Bên cạnh những cơ hội mở rộng nguồn vốn, theo TS. Trần Thị Kim Liên, DeFi tại Việt Nam vẫn đối mặt nhiều rào cản đáng chú ý. Hiện nay, nước ta chưa có khung pháp lý chính thức dành cho tài chính phi tập trung. Các quy định về chứng khoán, ngân hàng và tiền điện tử mới chỉ bao quát một phần hoạt động truyền thống, trong khi nhiều mô hình như token hóa tài sản, hợp đồng thông minh hay cho vay phi tập trung vẫn chưa được luật hóa đầy đủ.
Khoảng trống pháp lý khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong xác định quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia, đồng thời làm gia tăng rủi ro đối với nhà đầu tư. Việc thiếu chuẩn mực quản lý cũng hạn chế khả năng giám sát của cơ quan chức năng, khiến nhiều doanh nghiệp lựa chọn triển khai ở quy mô nhỏ hoặc theo mô hình thử nghiệm nhằm giảm thiểu rủi ro phát sinh.
Báo cáo nghiên cứu cho thấy rủi ro pháp lý hiện là thách thức lớn nhất. Có tới 82% doanh nghiệp blockchain tại Việt Nam thận trọng khi triển khai DeFi. Khoảng 22% dự án từng gặp sự cố kỹ thuật liên quan đến hợp đồng thông minh hoặc staking. Giá các tài sản số lớn như Bitcoin và Ethereum có thể biến động từ 15-25% mỗi tháng, tạo áp lực lớn đối với chiến lược huy động vốn. Bên cạnh đó, khoảng 60% doanh nghiệp fintech còn thiếu nguồn nhân lực đủ năng lực triển khai DeFi độc lập.
Theo TS. Trần Thị Kim Liên, những con số trên cho thấy công nghệ phát triển rất nhanh nhưng thể chế cần theo kịp để tạo môi trường đầu tư an toàn. Bà cho rằng xây dựng hành lang pháp lý rõ ràng sẽ góp phần bảo vệ doanh nghiệp, nâng cao niềm tin của nhà đầu tư và khuyến khích các mô hình huy động vốn sáng tạo phát triển theo hướng minh bạch, bền vững.
Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp đã chủ động xây dựng cơ chế quản trị nội bộ nhằm hạn chế rủi ro. Infinity Blockchain Labs áp dụng kết hợp nguồn vốn truyền thống với phát hành token để duy trì thanh khoản. Kyber Vietnam thử nghiệm nền tảng cho vay phi tập trung kết hợp vốn vay truyền thống và tăng cường giám sát kỹ thuật nhằm giảm nguy cơ phát sinh sự cố trong quá trình vận hành.
Các chuyên gia đánh giá DeFi sẽ tiếp tục mở rộng khi công nghệ blockchain phát triển mạnh hơn và nhu cầu huy động vốn của doanh nghiệp ngày càng đa dạng. Tuy nhiên, tốc độ phát triển sẽ phụ thuộc lớn vào việc hoàn thiện thể chế, chuẩn hóa hạ tầng công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao năng lực quản trị rủi ro trong từng doanh nghiệp.
Để tận dụng hiệu quả cơ hội từ DeFi, TS. Trần Thị Kim Liên khuyến nghị cơ quan quản lý sớm xây dựng khung pháp lý đồng bộ, phát triển hạ tầng blockchain và triển khai cơ chế giám sát phù hợp. Về phía doanh nghiệp, cần lựa chọn mô hình DeFi phù hợp với chiến lược huy động vốn, xây dựng hệ thống quản trị rủi ro toàn diện, minh bạch hóa thông tin và triển khai theo từng giai đoạn.