Dòng vốn xanh không thiếu, bài toán nằm ở dự án và khả năng hấp thụ vốn

Dòng vốn xanh không thiếu, bài toán nằm ở dự án và khả năng hấp thụ vốn

Nhu cầu huy động vốn cho chuyển đổi xanh tại Việt Nam vẫn rất lớn. Tuy nhiên, để thu hút hiệu quả dòng vốn quốc tế, điều kiện tiên quyết là dự án phải đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế về tính khả thi tài chính, quản trị và phát triển bền vững.

Tại phiên thảo luận "Cấu trúc các dự án xanh thành các sản phẩm đầu tư đủ điều kiện thu hút dòng vốn" - Hội nghị Tài chính Xanh Việt Nam 2026 chiều ngày 07/08, ông Nguyễn Quang Thuân - Chủ tịch Điều hành FiinGroup cho rằng Việt Nam cần đồng thời phát triển 3 kênh huy động vốn gồm tín dụng xanh, vốn đầu tư trực tiếp từ các nhà đầu tư quốc tế và thị trường trái phiếu xanh. Theo ông, nếu chỉ tiếp cận từng dự án riêng lẻ hoặc phụ thuộc vào hệ thống ngân hàng sẽ khó đáp ứng nhu cầu vốn cho quá trình chuyển đổi xanh.

Ở góc nhìn của tổ chức bảo lãnh và đầu tư quốc tế, ông Nishant Kumar - Giám đốc Điều hành khu vực châu Á - GuarantCo, Trưởng bộ phận Phát triển Kinh doanh khu vực châu Á - Tổ chức Phát triển Hạ tầng Tư nhân (PIDG), cho biết khi đánh giá một dự án, yếu tố tác động môi trường, tính bổ sung, tiêu chuẩn ESG và quản trị doanh nghiệp được xem xét song song với khả năng hoàn vốn. Theo ông, quản trị doanh nghiệp là tiêu chí quan trọng nhất bởi nhà đầu tư cần đảm bảo các tiêu chuẩn xanh được duy trì trong suốt vòng đời của khoản đầu tư, thay vì chỉ đáp ứng tại thời điểm phát hành nhằm hạn chế rủi ro "tẩy xanh" (greenwashing).

Ông cũng cho rằng việc phát hành trái phiếu xanh không nhất thiết kéo dài thời gian xử lý giao dịch do quá trình đánh giá độc lập (Second Party Opinion - SPO) có thể được triển khai song song với thẩm định tín dụng. Thách thức chủ yếu nằm ở việc doanh nghiệp cần bổ sung nguồn lực và chi phí để đáp ứng các yêu cầu về báo cáo và xác minh.

Về phía ngân hàng, ông Võ Hoàng Hải - Phó Tổng Giám đốc Nam A Bank cho biết nhu cầu tín dụng xanh hiện tập trung ở 3 nhóm chính gồm điện mặt trời áp mái cho khu công nghiệp, kho lạnh và logistics tiết kiệm năng lượng, cùng nông nghiệp công nghệ cao có chứng nhận. Đây là những lĩnh vực có dòng tiền tương đối ổn định nên thuận lợi hơn trong quá trình thẩm định.

Theo ông Hải, các khoản vay xanh sử dụng nguồn vốn từ các tổ chức tài chính phát triển (DFIs) hiện có lãi suất thấp hơn tín dụng thông thường khoảng 0.5 - 1 điểm phần trăm. Tuy nhiên, mức chênh lệch này chưa đủ để tạo động lực chuyển đổi trên diện rộng do quy định về an toàn vốn hiện chưa phân biệt giữa tín dụng xanh và tín dụng thông thường. Thay vào đó, áp lực từ chuỗi cung ứng quốc tế khi các đối tác xuất khẩu yêu cầu doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn xanh mới là động lực lớn hơn.

Đối với trái phiếu xanh, ông Hải cho rằng doanh nghiệp phải đáp ứng nhiều yêu cầu hơn so với tín dụng xanh, từ xây dựng khung trái phiếu xanh, đánh giá độc lập trước phát hành đến nghĩa vụ báo cáo định kỳ trong suốt thời hạn trái phiếu. Vì vậy, phần lớn doanh nghiệp vẫn ưu tiên tiếp cận tín dụng xanh trước khi cân nhắc huy động vốn qua trái phiếu.

Liên quan đến tính khả thi của dự án, ông Hải cho rằng khó khăn lớn hiện nay không nằm ở tài sản bảo đảm mà ở việc thị trường vẫn chủ yếu áp dụng mô hình thẩm định dựa trên năng lực doanh nghiệp thay vì dòng tiền của dự án. Bên cạnh đó, sự chênh lệch giữa thời gian hoàn vốn của dự án xanh và kỳ hạn nguồn vốn huy động của ngân hàng cũng là một rào cản đối với việc mở rộng tín dụng xanh.

Theo ông, kinh nghiệm triển khai cho thấy nếu ngân hàng tham gia tư vấn từ giai đoạn thiết kế, dự án có thể hoàn thiện hồ sơ đáp ứng tiêu chuẩn xanh trong khoảng 2 - 4 tháng. Trong khi đó, các dự án đã hoàn thành mới thực hiện chuyển đổi có thể mất từ 9 - 12 tháng để bổ sung hồ sơ và cải tạo các hạng mục đáp ứng yêu cầu.

Ở góc độ nhà đầu tư, ông Ngô Thế Triệu - Nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc Optima Wealth Partners - nhận định yếu tố xanh không thể thay thế các tiêu chí cơ bản về hiệu quả tài chính. Theo ông, một dự án chỉ thực sự hấp dẫn khi đáp ứng được các yêu cầu về pháp lý, năng lực triển khai, quản trị rủi ro và khả năng tạo dòng tiền. Các yếu tố ESG và chứng nhận xanh giúp nâng cao sức hấp dẫn của dự án nhưng không thể biến một dự án kém hiệu quả thành dự án đủ điều kiện huy động vốn.

Mai Quốc

FILI

- 15:41 07/08/2026