Ngày 10/7, Trung Quốc lần đầu thu hồi thành công tầng đẩy của một tên lửa cấp quỹ đạo, đánh dấu bước tiến quan trọng trong cuộc đua phát triển tên lửa tái sử dụng vốn lâu nay do các doanh nghiệp Mỹ dẫn đầu.
Tên lửa Trường Chinh 10B được phóng lúc 12h15 từ bãi phóng hàng không vũ trụ thương mại Hải Nam. Sau khi đưa vệ tinh vào quỹ đạo định trước, tầng đẩy thứ nhất tách khỏi phần còn lại của tên lửa, quay trở lại theo phương thẳng đứng và được thu hồi trên một nền tảng ngoài khơi khoảng 6 phút sau đó.
Điểm đáng chú ý nằm ở phương pháp thu hồi. Thay vì sử dụng chân đáp để tự hạ cánh như Falcon 9 của SpaceX, tầng đẩy Trường Chinh 10B được trang bị 4 móc để mắc vào hệ thống lưới trên biển.
Tập đoàn Khoa học và Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (CASC) gọi đây là lần đầu tiên thế giới một tên lửa đẩy được thu hồi bằng hệ thống lưới. Theo đơn vị phát triển, phương án này giúp đơn giản hóa kết cấu trên tên lửa, giảm khối lượng và dành thêm tải trọng cho hàng hóa.
Tầng đẩy thứ nhất của tên lửa Trường Chinh 10B được thu hồi thành công bằng hệ thống lưới trên một nền tảng ngoài khơi ngày 10/7/2026. Ảnh: Xinhua/Xing Guangli
Trường Chinh 10B do Viện số 1 thuộc CASC chủ trì phát triển. Đây là tập đoàn hàng không vũ trụ nhà nước của Trung Quốc và là đơn vị đứng sau phần lớn dòng tên lửa Trường Chinh.
Tên lửa cao khoảng 63 m, đường kính thân 5 m, có khối lượng cất cánh khoảng 760 tấn và lực đẩy gần 890 tấn. Trong cấu hình tái sử dụng, Trường Chinh 10B có thể đưa khoảng 16 tấn hàng hóa lên quỹ đạo Trái Đất thấp.
Tầng một sử dụng nhiên liệu oxy lỏng – dầu hỏa, trong khi tầng hai sử dụng oxy lỏng – methane. Tên lửa được thiết kế để triển khai các chòm vệ tinh internet quỹ đạo thấp và phóng vệ tinh thương mại cỡ lớn.
Thành công này đưa CASC gia nhập nhóm rất ít tổ chức từng thu hồi được tầng đẩy của tên lửa cấp quỹ đạo. SpaceX của tỷ phú Elon Musk lần đầu hạ cánh thành công Falcon 9 sau chuyến bay quỹ đạo vào tháng 12/2015. Blue Origin của tỷ phú Jeff Bezos thu hồi tầng đẩy tên lửa New Glenn vào tháng 11/2025.
Tên lửa Trường Chinh 10B rời bệ phóng tại bãi phóng hàng không vũ trụ thương mại Hải Nam ở Văn Xương, Trung Quốc, ngày 10/7/2026. Ảnh: Xinhua/Yang Guanyu
Dù vậy, Trung Quốc hiện mới hoàn thành bước thu hồi. Tầng đẩy Trường Chinh 10B cần được kiểm tra và thực sự phóng trở lại mới có thể chứng minh trọn vẹn khả năng tái sử dụng. Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, tầng đẩy này dự kiến được dùng cho một vụ phóng khác trước cuối năm 2026.
Việc tái sử dụng phần tầng đẩy — bộ phận chứa động cơ và có giá trị lớn nhất của tên lửa — có thể giúp giảm đáng kể chi phí phóng, đồng thời hỗ trợ kế hoạch phát triển các chòm vệ tinh thương mại quy mô lớn của Trung Quốc.