Trong bối cảnh thị trường biến động nhanh, nhiều nhà đầu tư có xu hướng liên tục điều chỉnh danh mục theo các tín hiệu thời vụ ngắn hạn. Tuy nhiên, chiến lược này không chỉ làm gia tăng chi phí giao dịch và áp lực tâm lý, mà còn tiềm ẩn nguy cơ bỏ lỡ những giai đoạn tăng trưởng mạnh của thị trường.
"Sell in May and go away, come back on St Leger's Day" là câu ngạn ngữ có nguồn gốc từ thị trường Anh thế kỷ 18, khi giới thương nhân rời London trong mùa hè, khiến thanh khoản giảm và thị trường trầm lắng từ tháng 5 đến tháng 9.
Trong nghiên cứu tài chính, quy tắc này đề cập đến việc giai đoạn tháng 5–10 có xu hướng kém hơn giai đoạn tháng 11–4, không phải chỉ riêng hiệu suất của tháng 5. Tuy nhiên, trong thực tế nhiều nhà đầu tư lại cho rằng đây là thời điểm mà thị trường sẽ có hiện tượng bán ra hàng loạt từ các bên tham gia đầu tư dẫn đến tâm lý e dè.
Để kiểm tra liệu “Sell in May” có thực sự hiệu quả tại Việt Nam hay không, tổng hợp kết quả tháng 5 của VN-Index và quỹ DCDS trong từng năm giai đoạn 2014–2025 cho thấy nếu nhà đầu tư rời thị trường vào cuối tháng 4 và quay lại vào cuối tháng 5, kết quả sẽ khác biệt như thế nào so với việc tiếp tục nắm giữ xuyên suốt giai đoạn này.
Trong 12 năm quan sát, VN-Index tăng trong tháng 5 ở 8 năm (tương đương 67%) và giảm ở 4 năm (33%). Mức lợi nhuận trung bình của tháng 5 đạt +2,01% (VNI) và +2,82% (DCDS).
[Image: ]
Điều đáng chú ý là kết quả tháng 5 có sự khác biệt lớn giữa các năm: từ -7,52% đến +12,40% theo VN-Index. Biên độ dao động gần 20 điểm phần trăm này cho thấy kết quả tháng 5 phụ thuộc nhiều vào điều kiện thị trường từng năm hơn là yếu tố thời vụ đơn thuần.
Theo cách định nghĩa thường được sử dụng trong các nghiên cứu tài chính quốc tế, chiến lược “Sell in May” cho rằng giai đoạn tháng 5–10 thường có kết quả kém hơn giai đoạn tháng 11–4 tại nhiều thị trường phương Tây. Vì vậy, tháng 5–10 thường được gọi là giai đoạn “yếu”, còn tháng 11–4 được xem là giai đoạn “mạnh”.
Dữ liệu so sánh lợi nhuận tích lũy (%) của hai giai đoạn này trong từng năm tại thị trường Việt Nam, với dữ liệu tập trung vào VN-Index:
[Image: ]
Trong 11 giai đoạn quan sát, kết quả giữa hai nửa năm gần như không có khác biệt rõ rệt. Giai đoạn tháng 11–4 cho kết quả tốt hơn ở 6 giai đoạn, trong khi tháng 5–10 tốt hơn ở 5 giai đoạn. Xét theo mức sinh lời trung bình, giai đoạn tháng 5–10 đạt +6,82%, cao hơn mức +4,83% của giai đoạn tháng 11–4. Điều này cho thấy dữ liệu lịch sử chưa phản ánh sự vượt trội rõ rệt của một giai đoạn so với giai đoạn còn lại tại thị trường Việt Nam.
VN-Index thường tăng tốt trong tháng 5
Đáng chú ý, thống kê của Dragon Capital cũng chỉ ra tháng 5 có xác suất tăng ở mức 67%, tức là trong 12 năm quan sát, có 8 năm VN-Index kết thúc tháng 5 với mức tăng dương. Con số này cao hơn nhiều tháng khác trong năm, và chỉ thấp hơn tháng 2 (85%), tháng 3 (77%), tháng 7 và tháng 8 (đều 75%). Các tháng có xác suất tăng thấp nhất trong giai đoạn này là tháng 4 (38%) và tháng 10 (50%).
Dữ liệu lịch sử không cho thấy tháng 5 là thời điểm thị trường có xu hướng yếu hơn so với phần còn lại của năm. Kết quả từng tháng chịu ảnh hưởng lớn hơn từ điều kiện vĩ mô và chu kỳ kinh doanh từng năm, hơn là yếu tố thời vụ đơn thuần.
Khi phân tích theo đúng định nghĩa của chiến lược “Sell in May” — so sánh giai đoạn tháng 5–10 với tháng 11–4 — dữ liệu cũng không cho thấy sự vượt trội rõ rệt của một giai đoạn so với giai đoạn còn lại tại thị trường Việt Nam.
Trong bối cảnh đó, việc cố gắng điều chỉnh danh mục chỉ dựa trên tín hiệu thời vụ ngắn hạn có thể khiến nhà đầu tư đối mặt với rủi ro bỏ lỡ những giai đoạn tăng mạnh của thị trường, đồng thời làm gia tăng chi phí giao dịch và áp lực tâm lý khi ra quyết định đầu tư.
Đối với nhà đầu tư dài hạn, đặc biệt là nhà đầu tư cá nhân, duy trì kế hoạch đầu tư đều đặn và phân bổ tài sản phù hợp với mục tiêu tài chính thường có ý nghĩa quan trọng hơn việc cố gắng lựa chọn "đúng thời điểm" của thị trường. Một trong những cách tiếp cận giúp thực hiện điều này là đầu tư định kỳ theo một lịch cố định, bất kể diễn biến thị trường ngắn hạn. Phương pháp này, thường được gọi là DCA (Dollar-Cost Averaging) có thể giúp giảm phụ thuộc vào biến động ngắn hạn và duy trì kỷ luật đầu tư theo thời gian.