Hợp đồng tương lai vĩnh cửu (perpetual futures, hay còn gọi là perps) đang trở thành sản phẩm giao dịch phổ biến trên thị trường tiền mã hóa, đặc biệt với các nhà đầu tư cá nhân tại Mỹ.
[Image: ]
Dù hấp dẫn, các số liệu thống kê cho thấy perps là một trong những sản phẩm có tỷ lệ thua lỗ lớn nhất và được gọi là “sản phẩm nguy hiểm nhất giới tiền số”.
Khái niệm về hợp đồng vĩnh cửu (perp) lần đầu được nhà học giả Robert Shiller của Đại học Yale đề xuất vào đầu những năm 1990 nhưng được BitMex phổ biến rộng rãi trong giới giao dịch tiền điện tử từ năm 2016.
Khác với hợp đồng tương lai truyền thống có ngày đáo hạn, hợp đồng tương lai vĩnh cửu không có thời điểm tất toán cố định. Nhà đầu tư có thể giữ vị thế trong thời gian dài, miễn là đáp ứng yêu cầu về ký quỹ (margin).
Điểm hấp dẫn nhất của sản phẩm này là đòn bẩy tài chính. Nhiều nền tảng giao dịch cho phép sử dụng đòn bẩy từ 50 lần đến hơn 100 lần. Điều này đồng nghĩa với việc chỉ cần bỏ ra 1.000 USD vốn tự có, nhà đầu tư có thể giao dịch lượng Bitcoin trị giá tới 100.000 USD.
Đòn bẩy cao giúp lợi nhuận tăng rất nhanh nếu thị trường đi đúng kỳ vọng. Tuy nhiên, rủi ro cũng tăng tương ứng. Chỉ cần giá tài sản biến động khoảng 1% theo hướng bất lợi, nhà đầu tư sẽ bị cháy tài khoản và buộc phải đóng vị thế.
Ngoài biến động giá, nhà đầu tư còn phải chịu phí tài trợ. Đây là khoản phí được thanh toán định kỳ giữa bên mua và bên bán nhằm giữ giá hợp đồng sát với giá giao ngay của tài sản. Trong giai đoạn thị trường biến động mạnh, khoản phí này có thể tăng cao và làm giảm đáng kể lợi nhuận.
Một rủi ro khác là hiện tượng thanh lý dây chuyền. Khi nhiều tài khoản sử dụng đòn bẩy cao bị buộc đóng vị thế cùng lúc, giá tài sản có thể giảm mạnh hơn, kéo theo thêm nhiều lệnh thanh lý khác. Hiệu ứng này khiến giá Bitcoin hoặc Ethereum có thể lao dốc chỉ trong thời gian rất ngắn.
Theo nhiều nghiên cứu, từ 70% đến 97% nhà giao dịch ngắn hạn trên các thị trường tài chính đều thua lỗ theo thời gian. Xu hướng này cũng xuất hiện trên thị trường tiền mã hóa.
Thị trường tiền số còn có một đặc điểm khác biệt là giao dịch 24/7. Không giống thị trường chứng khoán có thời gian nghỉ, các vị thế giao dịch tiền số luôn chịu tác động của biến động giá, kể cả vào ban đêm.
Sức hút của các sản phẩm phái sinh tiền mã hóa cũng khiến nhiều tổ chức tài chính Phố Wall quan tâm nhờ khối lượng giao dịch lớn và nguồn thu phí hấp dẫn. Tuy nhiên, các cơ quan quản lý của Mỹ như Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC) và Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch (SEC) đã bày tỏ lo ngại về việc nhà đầu tư cá nhân tiếp cận những sản phẩm có mức rủi ro cao.
Theo bài viết, các nền tảng giao dịch hiện vẫn cạnh tranh bằng cách tăng giới hạn đòn bẩy và giảm yêu cầu ký quỹ để thu hút khách hàng. Tuy nhiên, thống kê cho thấy phần lớn người tham gia cuối cùng đều thua lỗ.
Tác giả nhận định hợp đồng tương lai vĩnh cửu được tạo ra để mang lại trải nghiệm giao dịch hấp dẫn, nhưng không phải là công cụ giúp đa số nhà đầu tư cá nhân làm giàu.
Tham khảo Financial Times
Anh Dũng