Nhà ga VIP, tháp kiểm soát không lưu, đường băng và hệ thống AI tại sân bay Gia Bình đang được đẩy nhanh tiến độ, hướng tới phục vụ APEC 2027.
[Image: Tăng tốc hướng đến APEC 2027: Sân bay Gia Bình và bài toán hạ tầng mang tầm quốc gia]
Tháp kiểm soát không lưu sân bay Gia Bình đã hoàn thành phần kết cấu chính ở độ cao thiết kế 127 m (cuối tháng 8.2026). Ảnh: MAI
Nhưng phía sau cột mốc này là một bài toán dài hạn hơn: xây dựng một sân bay có khả năng trở thành hạt nhân của một trung tâm kinh tế hàng không thế hệ mới.
Từ công trường đến năng lực vận hành
Giai đoạn đầu tiên của Cảng Hàng không Quốc tế Gia Bình tập trung vào các hạng mục trọng yếu phục vụ APEC gồm khu bay, Nhà khách VIP, tháp kiểm soát không lưu, hạ tầng kỹ thuật và các hệ thống thông tin, dẫn đường, giám sát hàng không.
Đến cuối tháng 8.2026, tháp kiểm soát không lưu đã hoàn thành phần kết cấu chính ở độ cao thiết kế 127 m. Nhà ga VIP, đường băng và nhiều hạng mục trọng điểm khác đang được đẩy nhanh tiến độ.
Các công việc xây dựng được triển khai song song với mua sắm, lắp đặt và chuẩn bị vận hành, hướng tới các mốc hoàn thành trước APEC 2027.
Song song với quá trình xây dựng, việc phát triển công nghệ cũng được ưu tiên hàng đầu. Các hệ thống phần mềm lõi phục vụ Nhà ga VIP đang được đội ngũ công nghệ của sân bay Gia Bình phối hợp cùng One Mount phát triển.
Giá trị của một sân bay không chỉ riêng ở đường băng
Sự thay đổi này đã diễn ra tại nhiều trung tâm hàng không lớn. Tại Singapore, Amsterdam, Seoul hay Trịnh Châu, sân bay ngày càng đóng vai trò lớn hơn: nơi thương mại, logistics, sản xuất, dịch vụ và đô thị cùng hình thành quanh một đầu mối kết nối quốc tế.
[Image: Máy lu thi công nền khu bay tại công trường sân bay Gia Bình, hướng tới các mốc hoàn thành trước APEC 2027. Ảnh: MAI]
Công trường sân bay Gia Bình, hướng tới các mốc hoàn thành trước APEC 2027. Ảnh: MAI
Đó cũng là nền tảng của những mô hình như Airport City hay Aerotropolis, nơi sân bay trở thành hạt nhân của một vùng kinh tế rộng hơn, thay vì chỉ là điểm đến và đi của hành khách.
Giá trị của một trung tâm hàng không cũng không chỉ nằm ở dịch vụ hành khách. Theo IATA, hàng không vận chuyển hơn 62 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.
Điện tử, chip bán dẫn, dược phẩm, thiết bị y tế hay linh kiện chính xác đều là những ngành mà giá trị hàng hóa lớn và thời gian vận chuyển có ảnh hưởng trực tiếp tới hiệu quả kinh doanh. Khi đó, khoảng cách tới một sân bay quốc tế không còn chỉ là bài toán giao thông mà trở thành một yếu tố của năng lực cạnh tranh.
Sân bay Gia Bình nằm giữa một nền kinh tế đã có sẵn nhu cầu kết nối quốc tế
Bắc Ninh năm 2025 đạt kim ngạch xuất nhập khẩu khoảng 182 tỉ USD, với điện tử, máy tính và sản phẩm quang học là những ngành chủ lực. Đây là nền tảng nhu cầu kết nối quốc tế cho sân bay Gia Bình.
Theo chủ trương đầu tư được Quốc hội thông qua, sân bay Gia Bình được quy hoạch đạt cấp 4F, với công suất dự kiến năm 2030 là 30 triệu hành khách và 1,6 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Đến năm 2050, các con số này tăng lên lần lượt 50 triệu hành khách và 2,5 triệu tấn hàng hóa.
Tương tự Trịnh Châu, Gia Bình có thể phát triển mô hình liên kết sản xuất – logistics – hàng không, thúc đẩy mạng lưới cung ứng, thu hút doanh nghiệp, tạo việc làm và mở rộng không gian đô thị.
Đây cũng là vòng liên kết mà Cảng Hàng không Quốc tế Gia Bình có điều kiện để xây dựng.
Từ APEC đến Trung tâm Kinh tế Hàng không thế hệ mới 2.0
Bên cạnh sân bay, Bắc Ninh đang xây dựng đề án khu thương mại tự do gắn với sân bay Gia Bình, theo định hướng tích hợp sản xuất, logistics, thương mại, dịch vụ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số.
[Image: Phối cảnh Cảng Hàng không Quốc tế Gia Bình, được quy hoạch đạt cấp 4F với công suất 30 triệu hành khách và 1,6 triệu tấn hàng hóa mỗi năm vào năm 2030. Ảnh: MAI]
Cảng Hàng không Quốc tế Gia Bình, được quy hoạch đạt cấp 4F với công suất 30 triệu hành khách và 1,6 triệu tấn hàng hóa mỗi năm vào năm 2030. Ảnh: MAI
Khu vực này đồng thời được đặt trong một mạng kết nối rộng hơn giữa Bắc Ninh với Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh và các trung tâm công nghiệp phía Bắc.
Đó là lý do câu chuyện sân bay Gia Bình không chỉ dừng ở một công trình giao thông.
Phía Công ty Cổ phần Hạ tầng Hàng không Masterise – gọi mô hình này là “Trung tâm Kinh tế Hàng không thế hệ mới 2.0”, với sân bay đóng vai trò hạt nhân, xung quanh là hệ sinh thái tích hợp giữa hàng không, logistics, thương mại, công nghệ, dịch vụ cùng hệ sinh thái đô thị và cộng đồng quốc tế.
Trong cấu trúc đó, công nghệ được đặt ở vị trí nền tảng ngay từ giai đoạn đầu. Những hệ thống đang được phát triển cho Nhà ga VIP trước APEC – từ nền tảng quản lý sân bay, AI hỗ trợ vận hành, ứng dụng dành cho nhân sự tới kiến trúc an ninh và kết nối dự phòng – được định hướng với kiến trúc mở, có khả năng tiếp tục mở rộng khi quy mô sân bay tăng lên.
Song song, Cảng Hàng không Quốc tế Gia Bình định hướng kết hợp với các doanh nghiệp trong nước và đối tác quốc tế để từng bước hình thành hệ sinh thái hàng không – logistics – công nghệ xung quanh sân bay.
Một sân bay quốc tế không được tạo nên bởi một công trình đơn lẻ, mà bởi sự kết nối giữa đơn vị vận hành, hãng hàng không, logistics, công nghệ và các đối tác chuyên môn trong nước và quốc tế. Với Gia Bình, những kết nối này đang từng bước hình thành cùng quá trình chuẩn bị cho APEC 2027.
Hồng Thắm