Việc ít nhất 27 kỹ sư giàu kinh nghiệm từ Samsung và SK Hynix chuyển sang làm việc cho các doanh nghiệp Trung Quốc cho thấy cuộc cạnh tranh nhân tài bán dẫn ngày càng gay gắt, buộc các nhà sản xuất chip Hàn Quốc phải tung ra những khoản thưởng lên tới hàng trăm nghìn USD để giữ người.
Theo công đoàn lớn nhất của Samsung, một công nhân sản xuất chip nhớ có mức lương khoảng 60.000 USD/năm có thể nhận khoản thưởng trước thuế lên tới 560.000 USD. Ước tính này bao gồm cả khoản thưởng chia sẻ lợi nhuận hiện có và khoản thưởng đặc biệt mới được đề xuất.
Samsung chưa xác nhận mức thưởng cụ thể nói trên, nhưng đã công bố cơ chế chi trả khoản thưởng đặc biệt. Theo đó, 10,5% lợi nhuận hoạt động năm 2026 của bộ phận bán dẫn sẽ được trích lập vào quỹ thưởng, không giới hạn mức chi trả cho nhân viên. Samsung dự kiến thanh toán khoản thưởng này bằng cổ phiếu, với điều kiện được cổ đông thông qua.
[Image: ]
Samsung ước tính lợi nhuận hoạt động trong quý III đạt 107.400 tỷ won, tương đương khoảng 80 tỷ USD, gần gấp 9 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Kết quả kinh doanh đột biến này cho thấy nguồn lực tài chính giúp hãng công nghệ Hàn Quốc có khả năng triển khai chương trình thưởng với giá trị đặc biệt lớn.
Cuộc kiểm toán hé lộ dòng dịch chuyển nhân tài sang Trung Quốc
Những phát hiện trên được công bố trong khuôn khổ cuộc kiểm toán của Quốc hội Hàn Quốc, cho thấy cuộc cạnh tranh quyết liệt nhằm giữ chân các kỹ sư mà Samsung và các doanh nghiệp cùng ngành đang cần.
Văn phòng nghị sĩ Choi Soo-jin, thành viên Đảng Sức mạnh Nhân dân thuộc Ủy ban Khoa học và Công nghệ thông tin của Quốc hội Hàn Quốc, đã rà soát hồ sơ LinkedIn cùng các thông tin nghề nghiệp công khai khác. Qua đó, cơ quan này xác định ít nhất 27 kỹ sư cấp cao từng làm việc tại Samsung và SK Hynix, sau đó chuyển sang nhà sản xuất chip ChangXin Memory Technologies (CXMT), doanh nghiệp sản xuất DRAM lớn nhất Trung Quốc.
Tổng cộng, 27 kỹ sư này đã có 415,9 năm làm việc tại hai công ty Hàn Quốc, tương đương trung bình 15,4 năm mỗi người. Trong số đó, 6 người từng đảm nhiệm vị trí chuyên gia cấp cao hoặc quản lý cấp điều hành, với hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực sản xuất hàng loạt.
8 người làm việc trong lĩnh vực thiết kế mạch, trong khi 7 người chuyên về tích hợp quy trình. Những người còn lại có kinh nghiệm về thiết bị, phân tích hiệu suất sản xuất và đóng gói tiên tiến. Theo tờ Dong-A Ilbo, sự kết hợp giữa các chuyên môn này đủ để vận hành cả một nhà máy sản xuất chip.
Các tin nhắn tuyển dụng từ những công ty săn đầu người Trung Quốc mà văn phòng nghị sĩ Choi thu thập được cho thấy các ứng viên được đề nghị mức lương cao hơn từ 60% đến 100%, bảo đảm việc làm trong 3-5 năm, hỗ trợ nhà ở thuê và chi phí học tập cho con cái.
Đáng chú ý, 15 trong số 27 kỹ sư không chuyển thẳng sang CXMT. Thay vào đó, họ làm việc tại các nhà cung cấp thiết bị hoặc vật liệu, doanh nghiệp nước ngoài hay trường đại học trước khi gia nhập công ty Trung Quốc. Văn phòng nghị sĩ Choi cho rằng đây có thể là cách để né tránh các thỏa thuận không cạnh tranh, vốn thường có thời hạn từ 1 - 2 năm.
Các kỹ sư này cũng không ở lại CXMT quá lâu. Theo hồ sơ nghề nghiệp công khai, thời gian làm việc trung bình của họ tại công ty là 2,9 năm. Có tới 26 trong số 27 người đã rời CXMT, trong đó 7 người chuyển sang các doanh nghiệp sản xuất chip khác của Trung Quốc, bao gồm trung tâm nghiên cứu của Huawei tại Hong Kong và HiSilicon.
Những hồ sơ công khai này không cho biết lý do các kỹ sư rời CXMT, cũng không xác nhận liệu có công nghệ nào được chuyển giao hay không. Tuy nhiên, CXMT đã tăng trưởng nhanh chóng trong cùng giai đoạn.
Số nhân sự nghiên cứu và phát triển (R&D) của công ty tăng từ 2.606 người vào cuối năm 2022 lên 7.491 người vào tháng 6/2026. Đến tháng 9, CXMT cho biết chip DRAM thế hệ thứ năm của hãng đã bước vào giai đoạn sản xuất hàng loạt.
Văn phòng nghị sĩ Choi cho rằng CXMT có thể đã tận dụng kinh nghiệm của những kỹ sư này để xây dựng nhà máy và ổn định hoạt động sản xuất. Điều đó cho thấy một thách thức lớn trong việc giữ chân nhân tài: các kỹ sư giàu kinh nghiệm không chỉ giúp đối thủ nâng cao năng lực công nghệ trong thời gian làm việc, mà những năng lực đó còn có thể tiếp tục được duy trì ngay cả sau khi họ rời đi.
Vì sao Samsung chọn thưởng lớn thay vì cấm đoán?
Khả năng ngăn chặn tình trạng dịch chuyển nhân lực của chính quyền Seoul còn hạn chế. Theo tờ Dong-A Ilbo, Bộ Công nghiệp Hàn Quốc cho biết: “Không có cơ sở pháp lý để trấn áp hoặc hạn chế việc tuyển dụng lao động ở nước ngoài một cách hợp pháp”.
Các thỏa thuận không cạnh tranh cũng chỉ có hiệu lực trong một khoảng thời gian nhất định. Việc nhiều kỹ sư chuyển qua các nhà cung cấp hoặc trường đại học trước khi gia nhập doanh nghiệp Trung Quốc cho thấy các công ty tuyển dụng có thể tìm cách chờ những thỏa thuận này hết hiệu lực.
[Image: ]
Xu hướng tìm kiếm cơ hội làm việc ở nước ngoài cũng không chỉ diễn ra trong ngành bán dẫn. Trong một cuộc khảo sát của Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc với 2.694 nhà nghiên cứu có bằng thạc sĩ hoặc tiến sĩ, 42,9% số người đang làm việc tại Hàn Quốc cho biết họ đang cân nhắc chuyển ra nước ngoài trong vòng 3 năm tới.
Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp buộc phải cạnh tranh bằng chế độ đãi ngộ. SK Hynix là một trong những công ty đi trước khi dành 10% lợi nhuận hoạt động để chia sẻ với nhân viên. Một thỏa thuận lao động đạt được vào cuối năm 2025 cũng loại bỏ giới hạn cũ, theo đó khoản thưởng trong 10 năm tới không còn bị khống chế ở mức 1.000% lương cơ bản.
Theo KED Global, khoản thưởng đầu tiên theo cơ chế mới tương đương 2.964% lương cơ bản. Một phần năm của mỗi khoản thanh toán được hoãn lại trong 2 năm. Một quan chức SK Hynix cho biết hệ thống này được kỳ vọng sẽ hạn chế tình trạng mất nhân tài vào tay các đối thủ trong và ngoài nước.
Kế hoạch mới của Samsung cũng đi theo logic tương tự. Khoản thưởng đặc biệt được chi trả bằng cổ phiếu, nhưng phần lớn số cổ phiếu này không thể bán ngay lập tức. Nhân viên có thể bán một phần ba số cổ phiếu ngay khi nhận thưởng, một phần ba sau 1 năm và phần còn lại sau 2 năm.
Cơ chế này khiến 2/3 khoản thưởng phụ thuộc vào biến động giá cổ phiếu Samsung trong thời gian tối đa 2 năm. Tuy nhiên, riêng thời hạn nắm giữ cổ phiếu chưa đủ để khẳng định nhân viên có bắt buộc phải tiếp tục làm việc tại công ty mới được nhận đầy đủ khoản thưởng hay không.
Đây là một chính sách tốn kém. Samsung hạch toán khoản thưởng vào chi phí trước khi thực hiện thanh toán và đã trích lập khoảng 15.400 tỷ won cho nửa đầu năm 2026. Tờ Korea Economic Daily ước tính chi phí thưởng trong quý III vào khoảng 11.400 tỷ won.
Mức lương cao có đủ để giữ chân nhân tài?
Có thể nói việc giữ chân các kỹ sư giàu kinh nghiệm tại Hàn Quốc đã trở thành một vấn đề liên quan đến an ninh quốc gia. Tăng lương và thưởng là một trong những biện pháp mà các nhà sản xuất chip có thể sử dụng để ứng phó. Những khoản thưởng ở quy mô lớn như vậy tạo thêm động lực để người lao động cân nhắc kỹ hơn giữa một lời mời làm việc ở nước ngoài và những lợi ích mà họ sẽ phải từ bỏ nếu rời công ty hiện tại.
Tuy nhiên, khoản thưởng không giới hạn không đồng nghĩa với mức chi trả được bảo đảm. Nếu lợi nhuận từ mảng chip nhớ suy giảm trong khi các doanh nghiệp nước ngoài vẫn đưa ra những đề nghị hấp dẫn, Samsung và SK Hynix sẽ gặp nhiều khó khăn hơn trong việc cạnh tranh bằng thu nhập.
Nghị sĩ Choi mong muốn Hàn Quốc xây dựng một hệ thống cấp quốc gia để theo dõi nhân sự chủ chốt, đồng thời triển khai các biện pháp khuyến khích nhằm thu hút những người đã ra nước ngoài quay trở lại làm việc trong nước.
Bà nhấn mạnh: “Công nghệ bán dẫn không chỉ nằm trong những bản thiết kế. Đó còn là kinh nghiệm và bí quyết mà con người tích lũy trong suốt 20-30 năm”.
Ở thời điểm hiện tại, lợi nhuận kỷ lục đang tạo điều kiện để các nhà sản xuất chip Hàn Quốc trả lương và thưởng cao hơn nhằm giữ chân nhân tài. Tuy nhiên, phép thử thực sự sẽ đến khi chu kỳ bán dẫn bước vào giai đoạn suy thoái tiếp theo: liệu các doanh nghiệp có thể giữ được những kỹ sư giàu kinh nghiệm khi lợi nhuận không còn dồi dào như hiện nay hay không?
Thanh Tú